Jak wspierać dziecko w budowaniu poczucia bezpieczeństwa? Praktyczny poradnik dla rodziców
Dla dziecka bezpieczeństwo to nie tylko kask na głowie czy odblaski po zmroku. To przede wszystkim wewnętrzne przekonanie, że choć świat bywa nieprzewidywalny, posiada ono kompetencje, by radzić sobie z napotkanymi wyzwaniami. Jak w codziennym życiu budować w dziecku poczucie bezpieczeństwa? Z pomocą przychodzi Akademia Bezpiecznego Puchatka – program, który poprzez odpowiednią edukację pomaga rodzicom i nauczycielom rozwijać w dzieciach tę kompetencję w sposób twórczy i angażujący.
Budowanie bezpiecznego fundamentu to proces, który dzieje się przy okazji codziennych czynności. Gdy rodzic słucha z uwagą, ustala jasne granice i pozwala dziecku na samodzielność, wysyła mu komunikat: „Jesteś ważny i poradzisz sobie”. Edukacja w zakresie bezpieczeństwa zaczyna się już od emocji – dziecko, które czuje się pewnie, lepiej ocenia ryzyko i chętniej stosuje się do zasad.
O tym, jak ważne jest poczucie bezpieczeństwa, mówi Urszula Młodnicka, psycholożka dziecięca, pisarka i edukatorka, współpracująca z Akademią Bezpiecznego Puchatka:
Poczucie bezpieczeństwa to jedna z podstawowych potrzeb każdego człowieka. Dla dzieci to warunek ich prawidłowego rozwoju fizycznego, emocjonalnego i społecznego. To fundament, na którym budują zaufanie do świata, do innych ludzi oraz do samych siebie. Dzieci, które czują się bezpiecznie, wykazują większą odwagę i chęć do poznawania świata, uczenia się nowych rzeczy i podejmowania wyzwań. Łatwiej radzą sobie z emocjami, porażkami i zmianami, takimi jak na przykład rozpoczęcie nauki szkolnej. Warto tu jasno podkreślić, że poczucie bezpieczeństwa nie oznacza braku zagrożeń czy trudnych sytuacji. One zawsze będą pojawiać się w życiu naszych dzieci. Oznacza natomiast pewność, że dzieci mogą zwrócić się do rodzica czy opiekuna o pomoc i wsparcie bez obawy przed oceną, odrzuceniem zbagatelizowaniem problemu. Nasza rola jako rodziców, opiekunów, pedagogów polega na stworzeniu takich warunków, w których dzieci czują, że ich emocje są akceptowane, a popełniane błędy traktowane jako naturalny element uczenia się. Dzięki temu mamy szansę wzmacniać ich odporność psychiczną, poczucie sprawstwa i pomagać w wyborze lepszych strategii radzenia sobie z przeciwnościami losu. A to z pewnością zaprocentuje w przyszłości.
„Słoik Pewności” – propozycja wspólnej aktywności
Zamiast teoretycznych rozmów o pewności siebie, zaproponuj dziecku aktywność, która w wizualny sposób pokaże mu jego zasoby. To świetny sposób na wspólne spędzenie czasu i budowanie wzajemnego zaufania. Przygotujcie ozdobny słoik i kolorowe karteczki. Każdego dnia wspólnie zapisujcie jedną rzecz, którą dziecko zrobiło samodzielnie lub w czym poczuło się pewnie (np. „samodzielnie przygotowałem/-łam plecak do szkoły” lub „pamiętałem/łam o założeniu odblasku”). Na osobnych karteczkach spiszcie pomysły odpowiadające na pytanie: „Co robię, gdy czuję niepokój?”, a odpowiedzi wrzućcie do Waszego Słoika Pewności. Niech dziecko samo zaproponuje rozwiązania. Jeśli ma z tym kłopot, możesz mu podpowiedzieć, np.: „podchodzę do pani nauczycielki”, „biorę głęboki oddech”, „proszę dorosłego o pomoc”. Zapisanie tych strategii sprawia, że przestają być one abstrakcyjne. Niech słoik stanie się pretekstem do rozmowy o minionym dniu. Wyciąganie karteczek, czytanie na głos i omawianie ich przypomina dziecku, że ma realny wpływ na swoje otoczenie.
Pamiętajmy, że każda mała decyzja, w której dajemy dziecku wybór lub okazję do samodzielności, procentuje w przyszłości. Budowanie poczucia bezpieczeństwa nie polega na usuwaniu każdej przeszkody z drogi najmłodszego, ale na pokazywaniu mu, że ma w nas oparcie, gdy napotka trudną sytuację. Kiedy dziecko czuje, że jego emocje są akceptowane, a błędy traktowane jako lekcje, zyskuje odwagę, by śmiało i odpowiedzialnie odkrywać świat – zarówno ten w szkole, jak i poza nią.
